नेपालको संविधानसम्बन्धी महत्त्वपूर्ण प्रश्नोत्तर

नेपालको संविधानसम्बन्धी महत्त्वपूर्ण प्रश्नोत्तर
(नोटः उत्तरको मुनि धर्सा तानिएको छ)

१. नेपालमा संविधानसभाबाट जारी भएको एक मात्र संविधानको नाम के हो ?
(क) नेपालको संविधान
(ख) नेपालको संविधान, २०७२
(ग) नेपाल राज्यको संविधान
(घ) नेपाल राज्यको संविधान, २०७२

२. नेपालको संविधानमा कति भाग, धारा र अनुसूचीहरू रहेका छन् ?
(क) ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची
(ख) ३६ भाग, ३०९ धारा र ६ अनुसूची
(ग) ३८ भाग, ३०९ धारा र ८ अनुसूची
(घ) ३६ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची ।

३. बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक विशेषतायुक्त, भौगोलिक विविधतामा रहेका समान आकाङ्क्षा र नेपालको राष्ट्रिय स्वतन्त्रता, भौगोलिक अखण्डता, राष्ट्रिय हित तथा समृद्धिप्रति आस्थावान् रही एकताको सूत्रमा आबद्ध सबै ………. समष्टिमा राष्ट्र हो।
(क) नेपाली भूभाग
(ख) नेपाली जनसङ्ख्या
(ग) नेपाली जनता
(घ) नेपाली व्यक्ति

४. नेपालको संविधान अनुसार नेपाल राज्यका विशेषतामध्ये तलको कुन होइन ?
(क) सङ्घीय लोकतान्त्रिक
(ख) सार्वभौमसत्ता, धर्म निरपेक्ष
(ग) समाजवाद उन्मुख
(घ) स्वतन्त्र, विभाज्य

५. संवैधानिक रूपमा कुन भाषालाई नेपालको राष्ट्रभाषा’ को मान्यता दिइएको छ ?
(क) नेपाली
(ख) सबै मातृभाषा
(ग) सबै भाषा
(घ) माथिको कुनै पनि होइन ।

६. संवैधानिक व्यवस्था अनुसार प्रदेशको सरकारी कामकाजको भाषा कुन हुन सक्दछ ?
(क) नेपाली भाषा मात्र
(ख) नेपाली भाषा र अन्य एक वा बढी मातृभाषा
(ग) नेपालमा बोलिने सबै मातृभाषाहरू
(घ) माथि (क) र (ख) दुवै

७. नेपालको राष्ट्रिय झण्डामा तलका कुन रङहरूको प्रयोग गरिएको छ ?
(क) रातो, गाढा नीलो र सेतो
(ख) सिम्रिक, नीलो र सेतो
(ग) गाढा रातो, नीलो र सेतो
(घ) सिम्रिक, गाढा नीलो र सेतो

८. संविधान अनुसार नेपालमा कस्तो नागरिकताको व्यवस्था गरिएको छ ?
(क) प्रादेशिक पहिचानसहितको एकल सङ्घीय नागरिकता
(ख) सङ्घीय पहिचानसहितको एकल नागरिकता
(ग) प्रादेशिक पहिचानसहितको एकल नेपाली नागरिकता
(घ) सङ्घीय पहिचानसहितको एकल प्रादेशिक नागरिकता

९. नेपालको संविधानमा उल्लेख भएका नागरिकता सम्बन्धी प्रावधान सम्बन्धमा तलका मध्ये कुन भनाइ ठीक होइन ?
(क) नेपाल सरकारले सङ्घीय कानूनबमोजिम नेपालको अङ्गीकृत नागरिकता प्रदान गर्न सक्नेछ ।
(ख) नेपाली नागरिकसँग वैवाहिक सम्बन्ध कायम गरेको कुनै पनि विदेशी व्यक्तिले चाहेमा अङ्गीकृत नागरिकता लिन सक्दछ ।
(ग) नेपालभित्र फेला परेको पितृत्व र मातृत्वको ठेगान नभएको नाबालक निजको बाबुआमा फेला नपरेसम्म वंशजको आधारमा नेपालको नागरिक ठहर्छ।
(घ) नेपाल सरकारले सङ्घीय कानूनबमोजिम नेपालको सम्मानार्थ नागरिकता प्रदान गर्न सक्नेछ। |

१०. कस्तो वंशीय आधार उल्लेख गरी नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र प्रदान गरिने विषय नेपालको संविधानमा व्यवस्था गरिएको छ ?
(क) बाबुको नामबाट मात्र
(ख) आमाको नामबाट मात्र
(ग) आमा वा बाबुको नामबाट
(घ) आमा र बाबुको नामबाट

११. नेपालको संविधानको कुन धारामा लैगिक पहिचानसहितको नागरिकतासम्बन्धी व्यवस्था गरिएको छ ?
(क) धारा १०
(ख) धारा ११
(ग) धारा १२
(घ) धारा १३

१२. नेपालको संविधानमा उल्लेख भएको तलको मध्ये कुन मौलिक हक नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ मा समेत व्यवस्था गरिएको थिएन।
(क) निवारक नजरबन्दविरुद्धको हक
(ख) स्वतन्त्रताको हक
(ग) अपराध पीडितको हक
(घ) शोषणविरुद्धको हक

१३. नेपालको संविधानमा कुल कतिवटा मौलिक हकको व्यवस्था गरिएको छ ?
(क) २१ वटा
(ख) २४ वटा
(ग) २७ वटा
(घ) ३१ वटा

१४. सङ्कटकालीन अवस्थामा ‘पूर्ण रूपमा’ कायम रहने मौलिक हक तलका मध्ये कुन हो ?
(क) स्वतन्त्रताको हक
(ख) समानताको हक
(ग) सञ्चारको हक
(घ) धार्मिक स्वतन्त्रताको हक

१५. राज्यका निर्देशक सिद्धान्त सम्बन्धमा तल दुई समूहको जोड़ा मिलानमा सही हुने उत्तर छान्नुहोस् ।

समूह (क)

समूह (ख)

(१) राजनीतिक उद्देश्य

(अ) राष्ट्रिय एकता सुदृढ गर्ने

(२) सामाजिक र सांस्कृतिक उद्देश्य

(आ) राष्ट्रिय सम्मानको अभिवृद्धि गर्ने

(३) आर्थिक उद्देश्य

(इ) सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक व्यवस्था सुदृढ गर्ने

(४) अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध समूह

(उ) समृद्ध अर्थतन्त्रको विकास गर्ने

(क) १-अ, २-आ, ३-उ, ४-इ
(ख) १-इ, २-अ, ३-उ, ४-आ
(ग) १- आ. ३-अ, ३-उ. ४-इ
(घ) १-३, २-आ, ३-अ, ४-इ

१६. राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको प्रगतिशील कार्यान्वयन भए नभएको अनुगमन र मूल्याङ्कन कसले गर्ने व्यवस्था छ ?
(क) राष्ट्रपति ।
(ख) सङ्घीय संसद्
(ग) प्रदेश संसद्
(घ) माथिका सबै

१७. सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको मूल संरचनामा कुनकुन तहको हुने संवैधानिक व्यवस्था रहेको छ ?
(क) सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय
(ख) प्रदेश, जिल्ला र स्थानीय
(ग) सङ्घ, स्थानीय र जिल्ला
(घ) सङ्घ, प्रदेश, जिल्ला र स्थानीय

१८. सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहले केबमोजिम नेपालको राज्यशक्तिको प्रयोग गर्ने व्यवस्था रहेको छ ?
(क) संविधान बमोजिम
(ख) कानून बमोजिम
(ग) जनमत बमोजिम
(घ) माथि (क) र (ख) दुवै बमोजिम

१९. राज्यशक्तिको बाँडफाँडको संवैधानिक व्यवस्था सम्बन्धमा तल दुई समूहमा दिइएका तथ्यहरूको जोड़ा मिलान हुनेगरी विकल्पबाट सही उत्तर पत्ता लगाउनुहोस् ।

समूह (क)

समूह (ख)

(१) अनुसूची ५

(अ) सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय

(२) अनुसूची ६ तहको साझा अधिकार

(आ) सङ्घको अधिकार

(३) अनुसूची ७

(इ) स्थानीय तहको अधिकार

(४) अनुसूची ८

(उ) सङ्घ र प्रदेशको साझा अधिकार

(५) अनुसूची ९

 

(ए) प्रदेशको अधिकार विकल्पहरूः

 

(क) १-अ, २-आ, ३-३, ४-६, ५-ए।
(ख) १-इ, २-अ, ३-ए, ४-आ, ५-उ
(ग) १-आ, २-ए, ३-३, ४-६, ५-अ
(घ) १-उ, २-आ, ३-अ, ४-ए, ५-६

२०. अवशिष्ट अधिकार भनेको के हो ?
(क) संवैधानिक रूपमा सङ्घलाई प्रदान गरिएका अधिकार
(ख) संवैधानिक रूपमा प्रदेशलाई प्रदान गरिएका अधिकार
(ग) संवैधानिक रूपमा स्थानीय तहलाई प्रदान गरिएका अधिकार
(घ) संवैधानिक रूपमा कुनै तहले प्रयोग गर्ने गरी नतोकिएका विषयको अधिकार

२१. प्रदेश र स्थानीय तहले प्राप्त गर्ने वित्तीय हस्तान्तरणको परिणामका सम्बन्धमा कुन निकायले सिफारिस गर्ने प्रावधान रहेको छ ?
(क) सङ्घीय प्राकृतिक स्रोत आयोग
(ख) वित्तीय आयोग |
(ग) राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोग
(घ) सिफारिस गर्ने प्रावधान छैन

२२. राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति सम्बन्धमा संविधानमा भएको व्यवस्था अनुसार तलका मध्ये कुन तथ्य गलत छ ?
(क) राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति फरकफरक लिङ्ग वा समुदायको हुनुपर्दछ।
(ख) राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिले प्रधानन्यायाधीशसमक्ष पद तथा गोपनीयताको शपथ लिनुपर्दछ।
(ग) राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिविरुद्ध धारा १०१ बमोजिम महाभियोगको कारबाही अगाडि बढ्न सक्दछ। |
(घ) राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको योग्यता, निर्वाचन प्रक्रिया र पदावधिसम्बन्धी व्यवस्था समान रहेको छ ।

२३. नेपाल सरकारको अर्थमन्त्रीले राजस्व र व्ययको अनुमान (बजेट) सङ्घीय संसद्मा कहिले पेश गर्नुपर्दछ ?
(क) जेठको अन्तिम हप्तामा
(ख) जेठको १५ गते
(ग) असारको पहिलो हप्तामा
(घ) असारको १५ गते

२४. नेपालको संविधानमा तलका मध्ये कुन अदालतको व्यवस्था छैन ?
(क) सर्वोच्च अदालत
(ख) उच्च अदालत
(ग) पुनरावेदन अदालत
(घ) जिल्ला अदालत

२५. प्रधानन्यायाधीश तथा सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीशलाई तोकिएको कामको अतिरिक्त नेपाल सरकारले के कस्तो काममा खटाउन सक्छ ?
(क) न्यायिक जाँचबुझको काममा
(ख) न्यायसम्बन्धी अनुसन्धान वा अन्वेषणको काममा
(ग) माथिका दुवै किसिमका काममा
(घ) अन्य कुनै पनि काममा खटाउन हुँदैन ।

२६. प्रदेशसभाले बनाएका कानून कुन निकायले बदर घोषित गर्न सक्दछ ?
(क) सङ्घीय संसद्ले ।
(ख) सर्वोच्च अदालतले
(ग) माथिका दुवै निकायले
(घ) कुनै पनि निकायले बदर घोषित गर्न सक्दैनन् ।

२७. सेवा निवृत्त भएपछि प्रधानन्यायाधीश र सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीशले तलका मध्ये कुन कार्य गर्न पाउँछ ?
(क) बहस पैरवी गर्न
(ख) मेलमिलापसम्बन्धी कार्य गर्न
(ग) मध्यस्थतासम्बन्धी कार्य गर्न
(घ) माथिका कुनै पनि कार्य गर्न पाउँदैन

२८. प्रदेश सरकारको मुख्य कानूनी सल्लाहकार को हुने संवैधानिक व्यवस्था रहेको छ ?
(क) महान्यायाधीवक्ता
(ख) मुख्य न्यायाधीवक्ता
(ग) प्रदेशको कानून मन्त्रालयको सचिव
(घ) माथिको कुनै पनि होइन

२९. प्रदेश व्यवस्थापिकसम्बन्धी तलका तथ्यहरूमध्ये कुन तथ्य गलत छ ?
(क) प्रदेश व्यवस्थापिका एक सदनात्मक हुन्छ ।
(ख) प्रदेशसभामा ६० प्रतिशत सदस्य पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणालीबाट र बाँकी सदस्य समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित हुन्छन् ।
(ग) प्रदेशसभाको सदस्यका लागि एउटै व्यक्ति एकभन्दा बढी निर्वाचन क्षेत्रमा एकैपटक उम्मेदवार बन्न सक्दछ ।
(घ) प्रदेश सभाको कार्यकाल ५ वर्षको हुन्छ।

३०. प्रतिनिधिसभाका समितिले कुन संवैधानिक निकायको काम कारबाहीको अनुगमन र मूल्याङ्कन गर्ने व्यवस्था संविधानमा गरिएको छैन ?
(क) राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग
(ख) लोकसेवा आयोग
(ग) निर्वाचन आयोग
(घ) प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोग

३१. ‘स्थानीय तह अन्तर्गत तलका मध्ये कुन पर्दैन ?
(क) गाउँपालिका
(ख) नगरपालिका
(ग) इलाका
(घ) जिल्ला सभा

३२. सङ्घीय नेपालका प्रदेशहरू र केही जिल्लाका सूचीहरू तल दुई समूहमा दिइएको छ। जोडा मिलान हुनेगरी सही उत्तर पत्ता लगाउनुहोस् ।

समूह (क)

समूह (ख)

(१) प्रदेश १ 

(अ) धनुषा

(२) प्रदेश २ 

(आ) सङ्खु वासभा

(३) प्रदेश ३ 

(इ) पर्वत

(४) प्रदेश ४ 

(उ) रसुवा

(५) प्रदेश ५ 

(ऋ) मुगु

(६) प्रदेश ६ 

(ए) रुकुम

(७) प्रदेश ७ 

(ओ) दार्चुला

(क) १-आ, २-अ, ३-उ, ४-इ, ५-ए, ६-ऋ, ७-ओ
(ख) १-आ, २-उ, ३-अ, ४-इ, ५-ओ, ६-ऋ, ७-ए
(ग) १-अ, २-आ, ३-३, ४-उ, ५-ऋ, ६-ए, ७-ओ
(घ) १-आ, २-अ, ३-उ, ४-इ, ५-ओ, ६-ए, ७-ऋ

३३. सङ्घीय नेपालको राज्य–अधिकार बाँडफाँड सम्बन्धमा तल दुई समूहमा विभिन्न तथ्यहरू दिइएको छ। जोड़ा मिलान हुनेगरी सही उत्तर छान्नुहोस् ।

समूह (क) 

समूह (ख)

(१) सङ्घको अधिकार 

(अ) टाट पल्टेको र दामासाही सम्बन्धी

(२) प्रदेशको अधिकार  

(आ) गुठी व्यवस्थापन अधिकार

(३) सङ्घ र प्रदेशको साझा 

(इ) विपद व्यवस्थापन

(४) स्थानीय तहको अधिकार 

(उ) युद्ध र प्रतिरक्षा

(५) सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय 

(ए) नगर प्रहरी साझा अधिकार विकल्पहरू

(क) १-अ, २-आ, ३-उ, ४-इ, ५-ए
(ख) १-उ, २-अ, ३-ए, ४-आ, ५-इ
(ग) १-उ, २-ए, ३-आ, ४-६, ५-अ
(घ) १-उ, २-आ, ३-अ, ४-ए, ५-इ

३४. नेपालको संविधान बमोजिम तलको मध्ये कुन अधिकार स्थानीय तहको अधिकारको सूची अन्तर्गत पर्दैन ?
(क) वैज्ञानिक अनुसन्धान
(ख) विपद् व्यवस्थापन
(ग) जग्गाधनी पुर्जा वितरण
(घ) आधारभूत शिक्षा र स्वास्थ्य

३५. नेपालको संविधान अनुसार ‘प्राकृतिक स्रोतबाट प्राप्त रोयल्टी….. तहको अधिकारको सूची अन्तर्गत पर्दछ।
(क) सङ्घ
(ख) प्रदेश
(ग) सङ्घ र प्रदेश साझा
(घ) सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय साझा